موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه Journal of Islamic Studies And Research (Joisas) مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 2676-5780 8 84 2026 06 27 توسعه مدل رهبری خدمتگزار مبتنی بر مفاهیم اخلاق اسلامی و تأثیر آن بر تعهد سازمانی در مدیریت آموزشی 17 24 FA احمدرضا موسوی نسب گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران احمدرضا موسوی نسب گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 2026 03 15 هدف پژوهش حاضر، توسعه مدل بومی و ساختاریافته رهبری خدمتگزار در نظام مدیریت آموزشی بر پایه مفاهیم اخلاق اسلامی و ارزیابی تجربی تأثیر آن بر ابعاد سه گانه تعهد سازمانی معلمان (عاطفی، مستمر و هنجاری) بود. روش پژوهش از نوع آمیخته (کیفی–کمّی) با طرح اکتشافی متوالی انتخاب گردید. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون شبکه ای متون بنیادین و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از صاحب نظران حوزه های مدیریت آموزشی، اخلاق اسلامی و روانشناسی سازمانی، ابعاد و مؤلفه های الگوی رهبری خدمتگزار اسلامی استخراج و پس از تأیید روایی محتوایی در قالب پرسشنامه محقق ساخته ۳۴ گویه ای عملیاتی شد. در بخش کمّی، جامعه آماری پژوهش را کلیه معلمان مقاطع مختلف تحصیلی شاغل در مدارس دولتی شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ به تعداد کل ۶۸۵۰ نفر تشکیل دادند که بر پایه جدول کرجسی و مورگان و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم، نمونه ای مشتمل بر ۳۶۴ معلم انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در فاز کمّی شامل پرسشنامه سنجش مدل رهبری خدمتگزار اسلامی و پرسشنامه استاندارد تعهد سازمانی آلن و مایر (۱۹۹۰) بود. پایایی سازه ها از طریق ضریب آلفای کرونباخ (۸۹/۰ و ۹۲/۰) و پایایی ترکیبی تأیید گردید. داده ها با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری بر مبنای کمترین مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم افزار آماری مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که مدل ساختاری از برازش مناسبی برخوردار است. همچنین نتایج آزمون فرضیه ها اثبات کرد که رهبری خدمتگزار مبتنی بر اخلاق اسلامی تأثیر مثبت، مستقیم و معناداری بر تعهد عاطفی، تعهد هنجاری و تعهد مستمر معلمان دارد. بر اساس نتایج، تلفیق مؤلفه های اخلاقی نظیر خیرخواهی، فروتنی، عدالت محوری، امانت داری و ایثار در بستر رهبری آموزشی، قوی ترین پیش بینی کننده تعلق قلبی و وفاداری حرفه ای معلمان است. https://www.joisas.ir/downloadfilepdf/27123