موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی 2676-5780 8 82 2026 05 20 تحلیل فقهی قراردادهای مبتنی بر فناوری‌های نوین در نظام حقوقی ایران 15 20 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA رمضان گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی کرج، البرز، ایران 2026 02 15 هر ظهور فناوری‌های نوین نظیر قراردادهای هوشمند، فناوری توزیع‌شده دفتر کل و هوش مصنوعی، مفاهیم سنتی در حقوق قراردادها و فقه معاملات را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است. این مقاله با هدف بررسی تطبیقی و فقهی، به تحلیل چگونگی انطباق مفاهیمی چون «رضایت»، «علّیت»، «موضوع معامله» و «الزام» با ماهیت خودکار و غیرمتمرکز این فناوری‌ها می‌پردازد. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی آرای فقها در برابر مستندات حقوقی نوین، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه ساختار فنی این قراردادها با اصول حاکم بر قراردادهای سنتی متفاوت است، اما از منظر فقهی، با رعایت قواعدی نظیر «عدم ضرر»، «حرمت غرر» و «لزوم وضوح در اراده»، قابل پذیرش و اعتباربخشی هستند. /downloadfilepdf/27406