پژوهش حاضر با هدف واکاوی و کاربست مؤلفه ها و مفاهیم بنیادین روانشناسی اسلامی در جهت طراحی و تدوین چارچوب های عملیاتی اخلاق اسلامی در محیط کار به مرحله اجرا درآمده است. ساختارهای مدیریت نوین به دلیل اتکای صِرف بر مدل های انضباطی بیرونی، با افت تعهد درونی و تشدید تعارضات اخلاقی مواجه شده اند؛ از این رو پیوند میان زیرساخت های روان شناختی بومی-دینی با کدهای رفتاری سازمان ها ضرورتی بنیادین یافته است. روش شناسی این پژوهش از نوع آمیخته (کیفی–کمی) و از حیث هدف کاربردی است. در فاز کیفی، مفاهیم روانشناسی اسلامی از طریق تحلیل محتوای اسناد و متون تخصصی استخراج و با روش دلفی فازی غربالگری گردید. در فاز کمی، رویکرد توصیفی–پیمایشی به کار گرفته شد؛ جامعه آماری شامل کارکنان و مدیران دستگاه های اجرایی، ستادی و خدماتی استان تهران بود که از میان آن ها، ۳۸۴ نفر بر پایه جدول کرجسی و مورگان و با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ساختاریافته مشتمل بر مؤلفه های سلامت روانی-توحیدی، خودتنظیمی ایمانی (تزکیه و محاسبه)، کمال گرایی مثبت و وجدان کاری اسلامی با طیف پنج درجه ای لیکرت بود که روایی همگرا، واگرا و پایایی آن (ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از 88/0 و پایایی ترکیبی بالاتر از 85/0) تأیید شد. تحلیل داده ها با مدل سازی معادلات ساختاری بر پایه روش حداقل مربعات جزئی و نرم افزارهای اس پی اس اس و اسمارت پی ال اس انجام گرفت. یافته های حاصل از ارزیابی مدل ساختاری نشان داد که متغیرهای تزکیه نفس، نیت متعالی، تقوای درونی، توکل و تاب آوری معنوی اثر مثبت، مستقیم و معناداری بر شکل گیری اخلاق اسلامی در محیط کار دارند؛ در این میان، متغیر خودپایشی ایمانی (محاسبه نفس) با ضریب مسیر 418/0 و آماره تبیین قوی، بالاترین سهم را در مهار رفتارهای انحرافی شغلی و نهادینه سازی کدهای اخلاقی ایفا نمود. در نتیجه گیری کلی، مدل مفهومی برآمده از این پژوهش نشان داد که تلفیق نگاه انسان شناختی روانشناسی اسلامی با نظام مدیریت عملکرد، کنترل بیرونی را به صیانت پایدار درونی تبدیل نموده و زمینه تکوین سازمان متعالی را فراهم می سازد.

روانشناسی اسلامی اخلاق کار اسلامی تزکیه نفس رفتارهای شهروندی سازمانی خودپایشی ایمانی محیط کار اخلاقی